Jak się poznaliście?
Znamy się od dziecka, ale trzymaliśmy z różnymi...
Dorastaliście blisko siebie?
Kręciłem się po jego okolicy.
- Mieszkałeś na Kenmare? - Tak.
A ja w pobliżu ulic Prince, Elizabeth i Spring.
Przez te wszystkie lata tylko on
tak naprawdę rozumiał, skąd się wywodzę
i o jakim świecie mówią nasze filmy.
Kiedy zaczęliście myśleć o nakręceniu Irlandczyka?
- Kręcąc Kasyno? - Czyli 22 lata temu.
- Pracowałeś z nami. - Rany.
Boże.
Wszyscy byli pod wrażeniem twojego zaangażowania.
Napisałeś długi szkic scenariusza.
Słyszałem, że malujesz domy...
to niesamowita książka.
Powiedziałeś mi o niej w swoim domu w Nowym Jorku.
- Tak, w moim domu za miastem. - Rozmawialiśmy.
Powiedziałeś mi o filmie.
Przeczytałem ją dawno temu.
- Tak? - Dostałem ją od kolegi od golfa.
- Ciekawe. - Powiedział mi,
że kiedyś nakręcimy o tym film.
A ja na to: „Jasne. Na razie”.
- A potem... - Ja też tak myślałem.
Nie planowałem naszego kolejnego spotkania na planie.
Ale w końcu, na skutek procesu eliminacji
- i zainteresowań... - Co ciekawe,
tym razem opowiadamy o czymś prawdziwym.
To prawdziwy świat,
- nasza Ameryka. - Historia dotyczy
zorganizowanej przestępczości,
ale to tylko kontekst.
Ostatecznie to historia...
W naszym wieku
możemy spojrzeć na te wydarzenia i postaci,
dostrzegając ich człowieczeństwo i to, co ich łączy:
lojalność i miłość. W końcu nadchodzi zdrada.
Wiem, co czujesz Frank. Naprawdę.
Robiliśmy wszystko, by mu pomóc.
Przecież wiesz.
Starałeś się. On sam to na siebie sprowadził.
Wszystko poskładało się we właściwym czasie.
- Tak. - To było dziwne.
Film stał się przez to bardziej osobisty.
To szerokie spojrzenie, ale wciąż trzymamy się tych trzech facetów.
- I ich powiązań. - To odbicie naszych czasów.
Wspaniale tworzyło się ten film.
Idealnie pasował do naszych postaci.
Nie musieliśmy nawet specjalnie o nich rozmawiać.
Gdy miałem grać sceny z Alem,
podczas czytania scenariusza myślałem: „Boże,
oby nie zaczął się na mnie wydzierać.
Jak to Al. Co wtedy zrobię?
Też zacznę wrzeszczeć?”.
A on mi powiedział:
„Nie wolno ci krzyczeć”.
Mówię mu: „Dobra, o ile Al nie będzie wrzeszczał”.
- Nie wrzeszczy na ciebie. - Racja.
Mówi: „Pier... ich! Powiedz im...”.
Kieruje to w stronę innych.
Pytałeś, czy masz improwizować.
Powiedziałem: „Rób, co chcesz, masz się trochę wkurzyć”.
Wybacz, że to mówię, ale chyba istnieje inny powód.
To mój związek! O jaki powód ci chodzi?
To mój związek!
To refleksyjny film.
Ma w sobie coś kameralnego.
Mamy tam akcję, skala jest duża.
Jednak trzyma się rytmu...
naszego wyobrażenia przeszłości.
Forma pasuje...
- do tego, o czym opowiadamy. - To długi film.
Wiedziałeś, że taki będzie?
- Cóż... - Zaplanowałeś taką długość?
Dzisiejsza publiczność
i miejsca, w których ogląda się filmy...
Wszystko to się zmienia. To największa rewolucja
od 1927 roku i filmów dźwiękowych.
Zaryzykowałem. Nie mogłem myśleć o ograniczeniach.
Nie tworzyłem filmu
z myślą o konkretnym kinie. Po prostu go nakręciłem.
Dlatego wymaga zaangażowania.
Jeśli chcesz go obejrzeć,
spędzisz z tymi postaciami sporo czasu.
Pełno tu twardzieli.
Powiedział ci?
- Nie boisz się ich, co? - Nie.
Tak myślałem.
Sporo rozmawialiśmy o tych postaciach.
Są prawdziwi.
Naprawdę istnieli.
To wiele ułatwia.
Rzeczywiście. Niestety, już nie żyją.
Inaczej byłoby jeszcze łatwiej.
Moglibyśmy pogadać,
spędzić z nimi trochę czasu.
Twój bohater był znany.
Racja.
- Mogłeś się wzorować. - Miałem nagrania.
- Słuchałeś jego głosu? - Tak.
- Byłeś świetny. - To mi pomogło.
Miałem mnóstwo materiału.
Zdjęcia, teksty, nagrania prawdziwej osoby...
To robi wrażenie.
Podoba mi się to, że historia tych trzech facetów
to klasyczna opowieść o lojalności,
braterstwie i zdradzie.
- Tyle że zdrada jest zrozumiała. - Była konieczna.
To naprawdę pokręcona relacja.
- Wiem. - Śpią w jednym pokoju.
Muszą. To ochroniarz.
Nie może spać osobno.
A jeśli coś się stanie? Ma spać na korytarzu?
Nie sądzę.
Zaciekawiła mnie narracja Boba.
Brzmiał jak prawdziwy człowiek opowiadający o przeszłości.
To było bardzo realistyczne.
Wiesz, że to prawda.
Facet, który to mówi, naprawdę to przeżył.
- Był tam. - Jak w wojsku.
Wykonywałeś rozkazy, robiłeś swoje,
dostawałeś nagrodę.
Sami mówiliście, że grając tych ludzi,
poznawaliście ich do tego stopnia, że nie potrzebowaliście prób.
- Racja. - Działo się coś...
Owszem, ci ludzie istnieli naprawdę,
ale nikt nie zna prawdziwej historii.
Bazowaliście na prawdzie ukrytej w relacjach tej trójki.
Russell wypadł interesująco.
Był przeciwieństwem postaci, które...
Zazwyczaj gram?
- Tak. - Powiedziałeś mi:
„To innego rodzaju gangster”.
Bossowie rozmawiali z ojcem.
Ojciec pogadał z synem, Jackiem. Powiedział mu:
„Pamiętaj, komu jest dłużny”.
Chciałem zagrać albo tę postać, albo Tony’ego Pro.
Powiedział mi: „Nie ma mowy”.
Działacie razem.
Musicie radzić sobie z Tonym. A on utrzymał się przy życiu
dzięki twojej postaci.
Kto wie, co się stało?
Nie wiemy tego. To możliwa wersja,
ale prawda kryje się w relacjach,
więziach zbudowanych w tym świecie.
W tamtym czasie Jimmy Hoffa był niemal tak popularny jak prezydent.
- Zapominamy o tym. - I o związkach zawodowych.
O tym, jak trudno było wywalczyć godne płace.
W którymś momencie Jimmy wścieka się o sprawę z Kennedymi.
Mówisz: „Nigdy mi nie wybaczy przekazania forsy Nixonowi!”.
Boże. Nieźle się nakręcasz.
Każdy twój ruch to katastrofa.
A twoja postać...
„Wszystko gra”.
Ale od razu widać,
że to nieprawda.
Kojarzycie scenę, w której mówię Bobowi,
- żeby kropnął Tony’ego? - Prześmieszna.
Może Russ mógłby coś z nim zrobić?
To skomplikowane.
Skomplikowane.
Mówi: „Zrozum.
To ja to zbudowałem. To coś czystego.
To postęp. Moja wizja”.
A on na to: „Wybacz.
- Facet to szycha”. - Nie zrobi tego, nigdy.
Nie zgodzi się.
„Sam bym go zabił, ale jestem zbyt znany”.
„Sam bym kropnął sukinsyna, ale nie mogę”.
Szaleństwo. Przecież mówią o zabiciu człowieka.
W takim świecie
- eliminuje się wrogów. - Racja.
Facet zawadza.
I to jak!
Nieprawdopodobne.
A twoja rozmowa z Tonym?
- Dość tego. - „Rozmowa”.
Rety.
- Nie kończy się dobrze. - Starzec się bije.
Tak!
- Dzieciaki dały mi popalić. - Stephen.
- Boże. - Tony go nie znosił.
Tak.
- Tony Pro nienawidził Hoffy. - Racja.
Nie znosił go.
Sam wiele razy chciał cię zabić.
Zaczynali razem, a potem się rozeszli.
- Taka jest władza. - Właśnie.
A Tony?
Miał za sobą mafię. Ty miałeś związek zawodowy.
- Stworzyłeś go. - To prawda.
Miałeś ulec gangsterowi?
Biedny Jimmy nie rozumiał tego.
Racja. Ani trochę.
Miał swoją wizję świata i w nią wierzył.
Nie sądził,
że cokolwiek może mu się stać.
Ta kwestia: „Nie odważą się”.
Nie odważą się!
- Nie mów... - Nie odważą się!
- Jimmy... - Daj spokój, Frank.
Nie mów tak.
A potem...
- Mają swoje sposoby. - Tak.
Ludzie pytają o zniknięcie Hoffy. Sam nie wiem.
My trzymamy się książki Charlesa Brandta.
Jest wiele teorii.
- Liczy się to, że facet zniknął. - Racja.
Niektórzy sądzą, że zakopali go w beczce
gdzieś na Wschodnim Wybrzeżu. Absurd.
A to prosta historia.
To dość zabawne,
że moja postać wciąż była blisko
i próbowała go ocalić, a Jimmy nie chciał słuchać.
Jimmy nawet nie wiedział o staraniach Russella,
który nie chciał jego śmierci i później się o nią obwiniał.
Ci dwaj
musieli w końcu przyznać, że próbowali już wszystkiego.
- Nie słuchałeś. - „W takim świecie żyjemy.
Facet musi odejść”.
Niesamowite.
Nawet tego nie powiedziałeś.
Ani słowa.
„Jest jak jest. Powiedz mu”.
Pogadaj z nim i mu to powiedz.
Jest jak jest.
Co jest?
Skąd się wzięły...
odmładzające efekty komputerowe?
Po napisaniu scenariusza
okazało się, że sceny z przeszłości,
które w przypadku Boba obejmowały pół filmu,
wymagałyby obsadzenia młodszych aktorów.
Pomyślałem: „Co teraz? Mam im wszystko wyjaśniać?”.
Wam nie muszę.
Liczy się zachowanie. To, jak siedzisz, jak stoisz.
Jak się witasz.
W jaki sposób zmieniasz temat rozmowy.
Podczas zdjęć na Tajwanie podszedł do mnie Pablo z ILM
i powiedział: „Tworzę narzędzia do odmładzania aktorów
w filmach”. Mówię mu: „Słyszałem.
Pracujesz przy Gwiezdnych wojnach i filmach tego typu”.
A on na to: „Wiesz,
Irlandczyk będzie pierwszym filmem, w którym to zastosujemy”.
Powiedziałem mu: „Chwila.
To dobry pomysł.
Tyle że gdybyście wy
albo ktokolwiek inny w całym filmie
musiał mówić do piłki tenisowej...”.
Rozumiesz, Joe?
- Tak. - Tracisz wtedy...
- Trudno... - No wiesz...
- To trudne. - Właśnie.
Trudno przemawiać z czymś takim.
Widziałem to.
Człowiek wygląda jak jakiś robot.
Ten cały sprzęt.
Powiedziałem mu, że aktorzy muszą widzieć siebie nawzajem.
„Wróć, gdy usuniesz piłki”.
I wrócił. Właściwie to wciąż ze mną pracował.
Ale wrócił i powiedział:
„Mam rozwiązanie. Markery będą niewidoczne.
Potrzebujemy trzech obiektywów na każdej kamerze”.
- Właśnie, kamery. - Pamiętacie?
Były ich miliony.
Zwykle używamy tylko dwóch.
Tylko dwóch! A tutaj...
Prawdziwe szaleństwo.
To była dla mnie nowość.
- Dla mnie też. - Uczyliście mnie.
Nie mówię o kropkach,
tylko o pracy z dwoma kamerami i tak dalej.
Ty i Bob nauczyliście mnie tego,
a tym razem...
„Joe, nie patrz w kamerę”. „Którą?”
Było ich z 12.
Po trzy obiektywy.
„Patrzysz na obiektyw”. A on na to: „Który?”.
W jednej scenie miałem przejść korytarzem. Powiedziałeś:
„Za bardzo się rozglądasz”. A ja: „Nie wiem, gdzie patrzeć.
Po prostu idę. Nie chcę patrzeć w obiektyw”.
Później cię zrozumiałem.
Spacerowanie przed kamerą jest trudne.
Masz tylko iść, ale...
„Chwila. Robię to dobrze?”
Nie możesz patrzeć w obiektyw.
A gdy jest ich tyle...
To było naprawdę coś. Byłem w szoku, gdy zobaczyłem Joego
- w kompleksie Lucasa. - Na Ranczu Skywalkera?
Mówił mi o tym.
Pokazali mi te wszystkie niesamowite rzeczy,
efekty w nowych filmach.
Po prostu cuda.
A potem:
„Pokażę ci, co robimy do Irlandczyka”.
Na ekranie...
pojawił się Joe Pesci.
„To naprawdę Joe?”
„Może jakieś stare nagranie? Kto to?”
W tym krótkim fragmencie zobaczyłem
coś fundamentalnie nowego.
Ciekawe, co będzie dalej.
Czym się to różni od makijażu?
Cóż, charakteryzacja w wielu filmach się sprawdziła.
Pamiętacie Dustina Hoffmana w Małym Wielkim Człowieku?
Postarzał go Dick Smith.
Ludzie wiedzieli, że to makijaż, ale rozpoznali Dustina i jego postać.
Mamy też Johna Hurta w Człowieku słoniu.
Gdzieś tam jest.
To on gra. Pod charakteryzacją.
Różnica polega na tym,
by uformować coś...
i odtworzyć... No, może nie do końca.
Efekty cyfrowe stają się charakteryzacją.
To był punkt zwrotny.
To było to coś.
Wielka rzecz. A panowie tak to zagrali...
Jasne, liczba kamer trochę namieszała.
Ale gdy się z tym uporaliśmy, gdy wiedziałem,
gdzie masz patrzeć,
eksperyment się opłacił.
To przyszłość.
- Chcesz być tego częścią? - Tak.
Chcesz stać się częścią historii?
Chcę.
Zrobię, co będzie trzeba.
Grałem bohatera na przestrzeni lat, a on musiał mi mówić,
- że muszę się na przykład wyprostować. - Tak.
„W tej scenie
mówisz szybciej, wyższym głosem.
W tamtych czasach mówiłeś inaczej.
Na starość zwalniasz”.
- To było dziwne. - Tego typu detale.
Brawo, chłopie.
- Ty też byłeś upierdliwy. - Zawsze jest.
Pierwszy dzień z Alem... To legenda!
A wcześniej razem nie pracowaliśmy.
Wreszcie się udało.
Pierwszego dnia Al grał w scenie,
w której Hoffa śledzi zwycięstwo Kennedych.
Nienawidzi ich.
„Cholerni Kennedy”.
Wstaje. Jest z rodziną.
- Jimmy, dzieciaki. - Facet i tak narobił mi już syfu.
Idę. Nie każ mi tego oglądać.
Nie zamierzam.
To była nasza pierwsza wspólna scena.
Al wstaje, dobrze wyszło. Dialog dobrze wypadł.
„Spadam stąd, na razie”.
Wychodzi. Mówię: „Świetnie, powtórzmy to”.
Zrobił to.
Nagle podeszli do mnie Rodrigo i David Webb.
Podchodzą i mówią:
„On ma tutaj 49 lat”.
„Co jest?”, pytam. A oni na to: „Jest zbyt wolny.
Wstaje za wolno”. Mówię: „Wy mu to powiedzcie”.
„Nie, ty musisz”. A ja na to:
„To nasz pierwszy dzień, pierwsza scena”.
Podchodzę i mówię:
„Masz tutaj 49 lat.
Gdy wstajesz,
musisz być bardziej...
Rozumiesz? Idziesz do kuchni. Nie chcesz tu siedzieć”.
- Myślałem, że mam 51 lat. - Przy dublach krzyczał:
„Pięćdziesiąt dwa! 65!”.
Wreszcie się udało.
Musieliście uważać na postawę.
Prostować się i tak dalej.
W pewnej scenie schodziłem po schodach.
Pokonałem ze trzy stopnie...
Schodzę i podchodzi do mnie Gary.
„Musisz zrobić to żwawiej”.
- Pamiętam. - „Pokażę ci”.
Rzeczywiście, miał rację. Musiałem...
zeskakiwać z tych stopni. Zwykle tak nie chodzę.
Ale czy różni się to jakoś
od roli Ryszarda III? Trzeba się odpowiednio ruszać.
Rozumiecie? To aktorstwo.
Gracie całym ciałem. To niezwykłe.
Wciąż to robicie.
Jak w Przebudzeniach.
- Pamiętasz pozę Ryszarda III. - Chciałbym znowu go zagrać.
Wyglądałeś jak on.
Mam w głowie swoją wizję filmu.
Zapominam, przez co przechodzą aktorzy.
Po prostu. Oczekuję...
„Powtórzysz to?” „Marty, facet przed chwilą...”
Tym razem naprawdę musieliśmy o tym myśleć.
Pilnować czasu zdjęć.
Wykorzystywać...
Spacerowaliśmy w porze lunchu.
Potrzebowaliśmy dodatkowej energii.
Można coś z tym zrobić?
Co, jeśli nam nie wyszło i wyglądaliśmy na 65 lat,
- a nie na 50? - Jasne.
Aktorstwa nie poprawisz.
Nie da rady, przykro mi.
A miałem taką nadzieję.
- Możemy trochę poprawić plecy. - Odpuśćcie staruszkowi.
- Subtelnie. - Myślałem, że mam to za sobą.
Chcieliśmy zrobić jak najlepszy film.
Nowoczesny.
Na tym nam zależało.
Nie dostrzegasz tych efektów.
- To przedziwne. - Właśnie.
Gdy zobaczyłem Joego... Nawet tego nie dostrzegasz.
To był Joe.
Myślałem, że to były stare nagrania.
Dobrze by było zobaczyć porównanie.
Kogo jeszcze
poddano temu procesowi?
- Był ktoś jeszcze? - Tylko was.
- Naprawdę? - Tak.
Innym w większości wystarczył makijaż.
Gdy widzimy was w 1983 roku,
macie przy sobie ludzi.
Później można któregoś zastąpić.
Ty masz swoją żonę, Jo.
Detale są dla niego ważne. Przy kręceniu Wściekłego byka,
na arenie,
przerwał zdjęcia. Zwołał wszystkich i mówi:
„Na widowni siedzi facet ze zbyt nowoczesnym zegarkiem”.
To było oczywiste.
Dla kogo?
Wiedziałem, że nie pasuje.
Nie mieli wtedy elektronicznych.
Zabawne. Czepia się najdrobniejszych szczegółów.
Na pewno
dopilnował wszystkiego.
Naszych fizycznych przemian i ludzi wokół.
Odbiór tego filmu i jego walory artystyczne to nie wszystko.
Sama technika
wpłynie na kariery wielu aktorów i aktorek.
Zgadzam się.
Możemy grać przez kolejne 30 lat.
Przykro mi, Joe.
- Nie sądzę, Bob. - Ale to prawda.
Frank, nawet o tym nie myśl.
- Nie zamknę się... - Wiem.
...dla nikogo.
- Ja to wiem i ty to wiesz. - Tak.
Ale oni nie.
Taki jestem i taki pozostanę.
Powiem tylko, że z biegiem lat
coraz bardziej doceniam wszystkich przy tym stole.
Podziwiam to, co robisz.
Ci dwaj praktycznie wyciągnęli mnie z rynsztoka.
Wskrzesili mnie.
Teraz bardziej wszystko doceniam.
I inaczej do wszystkiego podchodzę.
To kolejny powód,
by dalej pracować.
- Wiecie? - Tak było z tym filmem.
Gdy się wreszcie za niego zabraliśmy,
a ty przedstawiłeś mi tę historię, targały tobą silne emocje.
Musiałem to wykorzystać.
To było prawdziwe. Uznałem, że musimy coś z tym zrobić.
Nie wiedziałem, dokąd nas to zaprowadzi, ale miałem przeczucie.
Może to kwestia wieku.
Publiczność może się z tym nie zgodzić,
ale... z wiekiem patrzy się na świat inaczej.
Myślisz, że ty też jesteś coraz lepszy? W tym, co robisz?
- Czy...? - Może nie lepszy, ale...
- Wiem, o co ci chodzi. - O...
Chyba zdałem sobie sprawę z tego,
że nakręciłem już wiele filmów
o podobnej dynamice i podobnych rozwiązaniach,
choćby na poziomie montażu.
We Wściekłym byku kamera jest nieruchoma przy dialogach,
a w scenach akcji panuje ciągły ruch.
To naprawdę działało.
Te sceny wyglądały jak film dokumentalny.
Bardzo mi się to podoba.
Ale poza tym
cały film ma szczególny klimat.
Potrafisz go tworzyć. Robiłeś to już od Ulic nędzy.
Obejrzałem po latach cały film
i pomyślałem: „Tak się oddaje klimat dzielnicy,
ducha postaci i całą resztę.
On robi to świetnie w każdym ze swoich cholernych filmów.
Facet wie, co robi”.
Dlatego spytałem, czy sądzisz, że jesteś w tym coraz lepszy.
Nie, po prostu już wiem, co działa.
Stawiam na średni plan i zbliżenie.
- Niesamowite. - I tyle.
Rzecz w tym, że...
To zabawne.
Nawet kręcąc prostą scenę, nie wiem, jak się za nią zabrać.
Przy każdym filmie uczę się tego na nowo.
Za każdym razem. I tyle.
Gdy ruszasz do bitwy, musisz poznać wroga.
Czujesz się pewniej.
Masz więcej pewności siebie.
To prawda. Mogę teraz...
Hugo i jego wynalazek był wielkim filmem w 3D.
Było świetnie.
Tym razem wszystko sprowadziło się do podstaw.
Do postaci
- i tamtego świata. - To prawda.
Możecie siedzieć tutaj albo w samochodzie...
Ci goście mogą grać wszędzie.
Bohaterów otacza anonimowość,
ale to ich siła i tragizm napędzają film.
Muszę uważać, by tego nie zakłócić.
Ktoś może się z tym nie zgodzić, ale tak pracowałem.
Każdy kolejny film uczy mnie czegoś nowego.
Napisy: Aleksandra Basińska